Marek Czarniawski

Marek Czarniawski (ur. 4 września 1968 roku) – białostocki historyk, autor publikacji historycznych, nauczyciel oraz działacz polityczny i społeczny. Wieloletni współpracownik i znajomy Adama Czeczetkowicza, związany m.in. z Ruchem Obrony Bezrobotnych oraz Podlasiem XXI wieku. W historii Uniwersum Szkolnej 17 zajmuje istotne miejsce jako osoba, która znała Krzysztofa Kononowicza jeszcze przed jego ogólnopolską popularnością, a następnie wskazała go środowisku tworzącemu P21 jako potencjalnego kandydata na prezydenta Białegostoku. Wraz z Czeczetkowiczem należał tym samym do osób stojących za początkiem politycznej kariery Kandydata na kandydata.

Działalność historyczna

Czarniawski jest doktorem nauk humanistycznych w zakresie historii. Jego zainteresowania badawcze obejmują przede wszystkim historię polityczną Polski XX wieku, obóz narodowy, piłsudczyków oraz podziemie niepodległościowe i narodowe na Podlasiu. Publikował teksty historyczne jeszcze przed powstaniem Uniwersum. W 2002 roku w paryskich Zeszytach Historycznych ukazała się jego Biografia generała Składkowskiego, natomiast w czasopiśmie Niepodległość i Pamięć opublikował artykuł Apologeci Komendanta. Z dziejów polskiego wychodźstwa politycznego na Bliskim Wschodzie 1940–1947. W 2007 roku wydał książkę Sławoj Składkowski w legendzie. Publikacja stała się później przedmiotem obszernej dyskusji na łamach naukowego kwartalnika Dzieje Najnowsze. W 2010 roku historyk Marek Sioma opublikował tekst Spór o recepcję postaci Sławoja Składkowskiego w związku z książką Marka Czarniawskiego.

W następnych latach Czarniawski kontynuował działalność wydawniczą, publikując głównie prace dotyczące historii Podlasia oraz środowisk narodowych.

Rok	Publikacja
2002	Biografia generała Składkowskiego
2002	Apologeci Komendanta. Z dziejów polskiego wychodźstwa politycznego na Bliskim Wschodzie 1940–1947
2007	Sławoj Składkowski w legendzie
2018	Podlaskie „Bataliony Śmierci” 1939–1941¹⁾
2019	Jan Eljaszuk „Gromlik”. 30.05.1914–01.02.1946, żołnierz NSZ–NOW–NZW
2021	„Jasne koszule” na jarmarku. Stronnictwo Narodowe w województwie białostockim w walce o stragan i warsztat

Ostatnia z wymienionych prac została przez Bibliotekę Narodową sklasyfikowana jako publikacja naukowa. W 2022 roku znalazła się także wśród książek nominowanych przez Fundację Narodową im. Romana Dmowskiego w konkursie na najlepszą książkę dotyczącą historii i myśli politycznej Narodowej Demokracji.

Działalność polityczna i społeczna

Ruch Obrony Bezrobotnych

Polityczna działalność Czarniawskiego jest udokumentowana jeszcze przed powstaniem Podlasia XXI wieku. W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2004 roku wystartował w okręgu nr 3 z drugiego miejsca listy KWW Konfederacja Ruch Obrony Bezrobotnych. W dokumentacji wyborczej figurował jako nauczyciel z Białegostoku i członek Ruchu Obrony Bezrobotnych. Uzyskał 527 głosów i mandatu nie zdobył. Jego działalność w ROB ma szczególne znaczenie dla genezy Uniwersum, ponieważ właśnie przez środowisko związane z ruchem znał późniejszego kandydata na kandydata – Krzysztofa Kononowicza.

Środowisko narodowe

W połowie pierwszej dekady XXI wieku Czarniawski pozostawał również związany ze środowiskiem narodowym skupionym wokół Polskiej Partii Narodowej. Ówczesna prasa, opisując polityczne zaplecze kandydatury Kononowicza w 2006 roku, wymieniała Czarniawskiego i Czeczetkowicza jako działaczy PPN. „Rzeczpospolita” określała środowisko stojące za kandydatem P21 jako skrajnie narodowe. Związki te poprzedzały utworzenie Podlasia XXI wieku, w którym Czarniawski zaczął później działać wspólnie z Czeczeczotem.

Podlasie XXI wieku

Osobny artykuł: Podlasie XXI wieku

W 2006 roku Czarniawski razem z Adamem uczestniczył w powstaniu KWW Podlasie XXI wieku. P21 miało wystawić własnego kandydata na prezydenta Białegostoku. Początkowo rozważano jednego z lokalnych przedsiębiorców, który jednak nie zdecydował się na start. Podczas dalszych poszukiwań Czarniawski wspomniał o znanym mu wcześniej Krzysztofie Kononowiczu. Pomysł podchwycił Czeczetkowicz, rozpoczynając organizowanie jego kampanii. W późniejszych relacjach obu działaczy właśnie ten moment przedstawiany był jako początek kandydatury, która kilka miesięcy później przekształciła się w ogólnopolski fenomen internetowy.

Wybory samorządowe w 2018 roku

Czarniawski powrócił do formalnej polityki wyborczej również wiele lat po okresie największej aktywności P21. W wyborach samorządowych w 2018 roku kandydował do Sejmiku Województwa Podlaskiego z listy nr 15 KWW Spoza Sitwy. Zajmował trzecie miejsce na liście w okręgu nr 1. Mandatu nie uzyskał.

Próba kandydatury prezydenckiej w 2020 roku

Na początku 2020 roku środowisko P21TV i Polskiego Centrum Dialogu Narodowego zaczęło promować Czarniawskiego jako potencjalnego kandydata w wyborach prezydenckich. 14 marca P21TV opublikowało rozmowę zatytułowaną Doktor Marek Czarniawski kandydat na Prezydenta Polski!!!. W opisie przedstawiano go jako jednego z kandydatów „antysystemowych”, których start popierało Polskie Centrum Dialogu Narodowego. Czarniawski nie znalazł się jednak wśród kandydatów formalnie zarejestrowanych przez Państwową Komisję Wyborczą. Epizod pozostał więc na etapie politycznej deklaracji i działalności medialnej środowiska P21TV.

Rola w Uniwersum

Początki znajomości z Kononowiczem

Czarniawski znał Krzysztofa Kononowicza jeszcze przed wyborami samorządowymi w 2006 roku. Według zachowanych relacji obu połączyło środowisko Ruchu Obrony Bezrobotnych. Dokładna data pierwszego spotkania pozostaje niejasna. Na profilu Czarniawskiego pojawiała się wcześniej informacja o znajomości trwającej kilka lat przed kampanią, natomiast inne materiały dotyczące początków Uniwersum wskazują okolice 2005 roku. Niezależnie od dokładnej daty wiadomo, że Czarniawski działał w ROB już w 2004 roku, kiedy kandydował z ramienia jego komitetu do Parlamentu Europejskiego. Według późniejszych relacji Kononowicz pojawiał się u Czarniawskiego, szukając pomocy, zajęcia oraz możliwości dalszego działania politycznego. Miał między innymi zajmować się rozklejaniem materiałów wyborczych związanych ze środowiskiem Adama Słomki.

To właśnie Czarniawski przekazał później kontakt do Kononowicza Adamowi Czeczetkowiczowi. Źródła wewnątrz Uniwersum różnią się co do tego, czy nastąpiło to w 2005, czy w 2006 roku, dlatego bezpieczniej przyjąć, że do nawiązania kontaktu doszło najpóźniej przed rozpoczęciem kampanii samorządowej 2006.

- Adam Stanisław Czeczetkowicz - przedstawił się nieznajomy w słuchawce. - No, powstaje komitet „Podlasie XXI wieku”, chce pan należeć? - zapytał.²⁾

Pomysł kandydatury Kononowicza

Rola Czarniawskiego w powstaniu kandydatury Kononowicza była większa, niż wynikałoby z późniejszej, bardziej medialnej działalności Czeczetkowicza. To właśnie Marek, podczas poszukiwania kandydata dla P21, wskazał znanego mu z wcześniejszej działalności Kononowicza jako osobę zainteresowaną polityką lokalną. Czeczetkowicz skontaktował się następnie z przyszłym Gospodarzem i zaprosił go do tworzonego komitetu. Rozpoczęła się kampania zakończona występem w Studiu Wyborczym TV Jard i narodzinami jednego z pierwszych wielkich polskich internetowych memów.

Rola Czarniawskiego została odnotowana również poza późniejszym Uniwersum. „Rzeczpospolita”, a za nią kolejne media, wskazywały Czeczetkowicza i historyka dr Marka Czarniawskiego jako osoby stojące za politycznym i medialnym wykreowaniem kandydatury Kononowicza.

Tok2Szok

15 listopada 2006 roku Czarniawski wystąpił wraz z Kononowiczem i Czeczetkowiczem w programie Tok2Szok prowadzonym przez Jacka Żakowskiego i Piotra Najsztuba. Panowie zostali przedstawieni jako twórcy politycznej kariery Kononowicza. Czarniawski opowiadał między innymi, że Gospodarz chciał kandydować na prezydenta Białegostoku już cztery lata wcześniej, lecz miał spóźnić się z wymaganymi formalnościami o dwa dni. Rozmowa szybko zeszła na kwestię intencji sztabu. Prowadzący pytali Czarniawskiego i Czeczetkowicza, czy wystawienie człowieka mającego niewielkie szanse na objęcie urzędu nie było zwyczajnym żartem jego kosztem. Obaj przyznawali, że realne zwycięstwo Kononowicza nie stanowiło podstawowego celu przedsięwzięcia. Jednocześnie bronili swojej decyzji, argumentując, że pomogli człowiekowi wcześniej wyśmiewanemu w jego lokalnym otoczeniu zdobyć popularność, zainteresowanie mediów i możliwość publicznego występowania.
Prowadzący ocenili postawę sztabu bardzo krytycznie, określając Czarniawskiego i Czeczetkowicza jako cynicznych. Epizod stał się jednym z pierwszych publicznych sporów dotyczących tego, czy ludzie stojący za Kononowiczem pomagają mu w realizacji własnych ambicji, czy wykorzystują jego osobowość dla własnej działalności i rozgłosu.

Szczyt popularności Kononowicza

Czarniawski pozostawał w otoczeniu Kononowicza również po zakończeniu wyborów. W grudniu 2006 roku uczestniczył między innymi w początkach działalności polegającej na wynajmowaniu coraz popularniejszego Kandydata na kandydata na występy i wydarzenia okolicznościowe. 6 grudnia towarzyszył Kononowiczowi, jego matce i Czeczetkowiczowi podczas wizyty u wielodzietnej rodziny, podczas której Konon wystąpił w stroju Świętego Mikołaja i rozdawał dzieciom prezenty. Za tę konkretną wizytę nie pobrano opłaty.

Równocześnie w internecie pojawiły się ogłoszenia oferujące odpłatne wizyty „Kononowicza-Mikołaja”. Numer kontaktowy prowadził do Czeczetkowicza, a prasa określała Czarniawskiego jako jednego z ludzi zajmujących się ówczesnym zapleczem Kononowicza. Dziennikarze już wtedy stawiali obu działaczom pytania o etyczną stronę monetyzowania gwałtownej popularności Krzysztofa. Wątek stał się początkiem sporu, który w różnych formach powracał przez całą późniejszą historię Uniwersum.

Pogorszenie relacji

W kolejnych latach pozycja Kononowicza w środowisku dawnego P21 stopniowo słabła, a stosunki z ludźmi odpowiedzialnymi za jego pierwszą kampanię pogarszały się. Dotychczasowa wersja profilu podawała, że w 2010 roku Czarniawski został kandydatem Podlasia XXI wieku na prezydenta Białegostoku, co miało wywołać złość Kononowicza, który sam ponownie chciał kandydować. Wątek konfliktu z dawnym środowiskiem P21 występuje również w innych materiałach dotyczących Kononowicza, jednak samej kandydatury Czarniawskiego na prezydenta Białegostoku w 2010 roku nie udało się dotychczas potwierdzić w dostępnych materiałach Państwowej Komisji Wyborczej ani w zewnętrznych archiwach prasowych. Informacja wymaga więc dodatkowego źródła.

W późniejszym okresie Kononowicz wszedł w otwarty konflikt z częścią dawnych współpracowników i składał zawiadomienia dotyczące osób związanych z P21.

Relacja z Adamem Czeczetkowiczem

Czarniawski przez wiele lat pozostawał bliskim współpracownikiem Adama Czeczetkowicza. Ich znajomość poprzedzała kampanię Kononowicza. Wspólnie działali w środowiskach politycznych, następnie współtworzyli Podlasie XXI wieku, a po wygaśnięciu zasadniczej działalności wyborczej P21 nadal pojawiali się razem w projektach medialnych. Marek był jednym z regularnych rozmówców Czeczetkowicza w materiałach związanych z P21TV. W 2018 roku obaj występowali w nagraniach sygnowanych nazwą „Uniwersytet Podlasie XXI wieku”.
20 lipca 2019 roku wspólnie komentowali pierwszy Marsz Równości w Białymstoku w materiale P21TV. W 2020 roku P21TV promowało kandydaturę Czarniawskiego w wyborach prezydenckich, natomiast w kolejnych latach obaj nadal pojawiali się w internetowych audycjach i rozmowach.

Późniejsze materiały i powrót do Uniwersum

Mimo zakończenia bezpośredniej współpracy politycznej z Kononowiczem Czarniawski nie zniknął całkowicie z medialnego otoczenia Uniwersum. W późniejszych latach pojawiał się w materiałach P21TV, a po powrocie Rafała Kosny również w nagraniach związanych z TVKononowicz. W rozmowach wspominał początki kariery Kononowicza, kampanię z 2006 roku oraz wydarzenia z okresu największej popularności Gospodarza. Jeden z materiałów poświęcono między innymi jego wspomnieniom dotyczącym politycznej kariery Kononowicza i późniejszych, bardziej osobliwych propozycji medialnych kierowanych do Kandydata na kandydata. 27 lutego 2022 roku Czarniawski wystąpił także w rozmowie z Rafałem Kosno dotyczącej wojny w Ukrainie, sytuacji politycznej, cen paliw i cenzury.

Na kanałach związanych z dawnym P21 zachował się również materiał przedstawiający stanowisko tego środowiska wobec okoliczności śmierci Bogumiła Kononowicza, zatytułowany Bogumił Kononowicz poddany eutanazji.