« ciekawostki
Dialekt warmiański
Dialekt warmiański – dialekt i zarazem etnolekt języka polskiego, wywodzący się z języków polskiego (w szczególności gwary białostockiej, tzw. śledzikowania), białoruskiego, świńskiej łaciny, niemieckiego oraz rosyjskiego.
Obszar występowania
Dialekt warmiański był używany na działce numer 17 przy ulicy Szkolnej w Białymstoku (przy czym nie należy go mylić z gwarą warmińską, stosowaną w istocie na Warmii). Jedynym znanym użytkownikiem dialektu był Krzysztof Kononowicz. Nie ma wzmianek o jego użyciu za granicą, choć istnieją niepotwierdzone hipotezy, że występuje w rejonie północno-zachodniej Białorusi oraz w rejonie Wilkowa. Wynikiem wyjątkowego wysławiania się Krzysztofa – oprócz nieuctwa – był najprawdopodobniej fakt, że prawie całe swoje życie spędzał w pobliżu granicy z Białorusią i Związkiem Radzieckim, a także tę granicę kilkukrotnie w swoim życiu przekraczał.
6 września 2023 roku na stronie rozrywka.radiozet.pl pojawił się artykuł, w którym autor tekstu użył sformułowania: „Popuścić w nachy po ciężkiemu”:
(…) Podczas występu doszło do przykrego incydentu. Gwiazdor „popuścił w nachy po ciężkiemu” jak to w Wilkowie mówili, przed nomen omen kupą widzów pod sceną .
Charakterystyka
Dialekt warmiański odznacza się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi i gramatycznymi, odróżniającymi go od innych form i dialektów języka polskiego.
Cechy dialektu:
zdrabnianie słów w celu deprecjacji lub nadania
funkcji impresywnej, częste dodawanie do nich pejoratywnej przydawki, np.:
zasrany, ewentualnie dopełnienia, które przedstawia nastawienie emocjonalne do danej rzeczy lub osoby:
neologizmy i przysłowia o nieustalonej etymologii;
konwersja trybu czasownika w drugiej osobie liczby mnogiej z rozkazującego na przypuszczający, wymuszająca też rozszczepianie spójników:
częsty zanik rodzaju niemęskoosobowego w odmianie czasownika „być” („były”) i zastępowaniu go rodzajem męskoosobowym - „byli”
unikalne wyrażenia idiomatyczne, często modyfikacje tych, które istnieją w standardowej polszczyźnie;
zamienne stosowanie czasowników w formie męskoosobowej i niemęskoosobowej:
duplikacja zaimka zwrotnego „się”:
zamiana przymiotników na frazy przysłówkowe:
Lista słów/wyrażeń
A
Ą
B
bajstruk - bękart
Bakaomara - Barrack Obama
bamboko - jądra (oba)
bandyt - bandyta
boży - przymiotnik określający dowolną rzecz, np. chlebek boży; prawdopodobnie używany jako wypełniacz dający czas na zastanowienie się nad dalszą częścią wypowiedzi
broń kulkowa - pistolet na kulki
bulwa - ziemniak
butantus - buty gumiaki
C
cementarz - cmentarz
certyfikacja - cyfryzacja
chcem - chcę
chlajtus - pijak/alkoholik
chlastować - szlachtować
choroumysłowy - chory umysłowo
CPN - stacja benzynowa
cycka kobieca - pierś u kobiety
czterdziesięciu - czterdziestu
D
daltor - dalton (daltonista)
departować - deportować
diament - Diamant (cukier)
dla jego - jemu/dla niego
dla jich - im/dla nich
dostać - znaleźć, przynieść
dzień poprzedni - dzień powszedni
dżins - gin (alkohol)
E
F
G
H
harać - harować
helios chrupka - Cheetos Ketchup
hemoseksualizm - homoseksualizm
hobok - kosz na śmieci/kontener
holubesiek - kołyska
hopo sapiens - homo sapiens
I
idiocki - idiotyczny
internauta - internał
Interpopol - Interpol
intognito - incognito
intymny - intensywny
J
K
kacabuły - kacapoły
kapuć - kapeć
kapuczina - capuccino
kask - hełm wojskowy (stosowane rzadko); Nazwa jednej z
latarek
kofil - kilof
Komitet Obrony Narodu Polskiego - Komitet Obrony Robotników
komorniki - korniki
konflukty - nerwy
konkurent - konkubent
korpuracja - korporacja
Krem - Krym (półwysep)
krowiczy - krowi
krwełopyłca - krwiopijca
kruczek - pogrzebacz do popiołu
kukus - kasza kuskus
kulasa - laska inwalidzka
kurwyj - kurwy
kupywać - kupować
kwitli - kwitły kwiaty
L
Ł
łachmactwo - nieporządek w instytucjach biurokracyjnych/niegodne, niesprawiedliwe postępowanie jakiegoś człowieka
łajchy - łajzy/prostytutki
łapóstwo - łapówkarstwo
łypa - głowa
łende łende łenko łamane -
do tej pory nierozszyfrowane (
link)
M
macierzyńskie - wulgarne (np. słowo)
Major Bigos (Majorze Bigosie) - Major z Bombasu (Majorze z Bombasu)
Makaron - Emmanuel Macron
marmotać - mamrotać
masabra - makabra
mie/mię/mnię - mnie
(wieprzowina) mięsko-smaczna - (wieprzowina) mięsko ze smalczykiem
milionier, bądź (zwykle w piśmie) miljonier - milioner
mocz - to samo co w języku polskim, odmienia się jednak w rodzaju żeńskim, analogicznie do słowa moc - przykład: smarować się moczą
moczodołek - alkoholik (pejoratywnie)
mul gul gur - kasza bulgur
musili - płatki musli
N
O
obarzanek - obwarzanek
obstrzyżony - ostrzyżony
oczy dęba stanęli - włosy dęba stanęły
odeszed - zmarł, odszedł
okuratny - godny, porządny
ony - oni
One Wazy Tikccket - One Way Ticket (piosenka Eruption)
oparć - oprzeć coś
ordynalny - ordynarny
orolować - wyrolować
P
pan - penis
paczek - paczka/paczkę („Otwieram paczek”)
parszuk - samiec świni, knur (występuje w gwarze białostockiej)
pendrak - pendrive, pamięć flash
penes - penis
pioką - pieką (piekarze pioką chlebek boży)
piździoszka - pochwa
płuczka - spłuczka
po równi - po równo
pomożenie - udzielenie pomocy
poprzeć - pojechać (stosowane zamiennie)
portjernia - portiernia
pośmielisko - pośmiewisko
promanować - promować
pulpet - pulpit
puma - pufa
R
rajdiowóz - radiowóz
-
Romueld - Romuald
rozpuch - rozpuszczalnik
rozwódek - rozwodnik
rycz - płacz, szloch
S
same - sami (np. same widzicie)
sechnąć - schnąć
sercem bólem - z bólem serca
siłacz - siepacz
Słodka Chałwa - Słodka Chwila
soplica pingwinowa - soplica pigwowa
starodawny - stary (np. „starodawny mechanik”)
Starogard - Stargard (dawniej Szczeciński)
specjalistyczny - specjalniczny
specjalniczny płyn do higieny intensywnej (inaczej „dupy”) - specjalistyczny płyn do higieny intymnej
spierdolić ze stanowiska - zwolnić kogoś bez okresu wypowiedzenia
Super Pan Men - Batman
Swet Familijny - Sweet Family (cukier)
szerść - sierść
szpyru-szpyru - seks
Ś
T
taryfiarz - taksówkarz
tatauż - tatuaż
Test Ged Loud - Let's Get Loud (piosenka Jennifer Lopez)
toboret - taboret
toić - taić
tenor - toner do kserokopiarki
Thigo Cionek - Thiago Cionek (piłkarz)
tusi się - gotuje się
U
W
Warmianin - Warmiak
Warmianie - Warmiacy
Warmianini - Warmiacy
warmiański - warmiński
Werka [Toyota] - Verso [Toyota]
weszłem - wszedłem
wewnętrzności - wnętrzności
widła - widły
współżułałem - współżyłem
wziąść - wziąć
Z
zachlasztować - zasztyletować
zakoński - zakonny
-
zażywać seksu - uprawiać seks
zbeścić - zbeszcześcić
zmienić miejsce zamieszkania - umrzeć
Mądrości i przysłowia warmiańskie
Niedaleko jest drzewo od morza. Niedaleko. Zawsze te drzewo Cię wywącha, które zanurzone w wodzie, było i jest
Pijak prześpi się, a człowiek który ma nie w głowie i to robi co Ty robisz, nigdy się nie prześpi się
Jak człowiek zdrowy jest, to mówią tak: masz konia, zęby jak u konia - bo koń ma zdrowe zęby
Co po kopie, to po chłopie
Milczeć jak trup w niebie
Szydło na mydło wyjdzie kiedyś (polski odpowiednik: wyjdzie szydło z worka)
Nie bądź taka do przodu, z tego powodu, bo grasz na dwa końce, a dwa końce to ma kij. Jeden bije, drugi gładzi. Poprawia inaczej
Albo ty siedzisz albo kiwasz się jak żyd na gównie albo co
Warmianin się nigdy nie popuści się
W każdym kątku po dziesiątku
Na ryczącym koniu daleko nie zajedziesz
Nie kop dołki pod sobą, bo kto kopie dołki pod sobą, to może wpaść sam w ten dołek i sam może się zasypać
Dzieci trzeba robić normalnie, nie po wariacku, nie po bandycku, nie po pijaku, tylko bez pijaka, bez pijaństwa, przy herbatce, przy ciastkach
Tu żyje, a tu gnije
Wiem, na jakim to chleb się je, z jakiego pieca (po ogłoszeniu wyników wyborów w 2006 roku)
Słoma z tyłka wyłazi
Po co, to nogi się moczą
Zobacz u siebie belkę na ramieniu
Ani be, ani chleba (fragment jednej z biblijnych przypowieści po przetłumaczeniu na warmiański)
Zobacz też
3)
Co ciekawe, stwierdzenie „spierdolić ze stanowiska” przeszło do języka powszechnego w cały Uniwersum i używane jest głównie przez widzów do określenia kanału, treści, strony i wielu innych rzeczy w kontekście usunięcia lub dostania bana. Na przykład - jeżeli jakiś kanał został zbanowany na Jutubie przez Bielskiego Cenzora lub samego Wielkiego Brata, mówi się wtedy, że kanał „został spierdolony ze stanowiska”.
4)
Słowo prawdopodobnie powstałe jako synteza słów „współżyć” oraz „używać”: „współużywać”