![]() |
| Członkowie ugrupowania Podlasie XXI wieku przed wyborami do Sejmiku Województwa Podlaskiego w 2007 roku. Stoją od lewej: Krzysztof Kononowicz, Adam Czeczetkowicz i Oskar Wądołowski (fot. TV Jard) |
„Podlasie XXI wieku” (skrót: P21 ) – białostockie środowisko polityczne i obywatelskie skupione wokół Adama Czeczetkowicza i Marka Czarniawskiego, które w 2006 roku utworzyło Komitet Wyborczy Wyborców „Podlasie XXI wieku” i wystawiło Krzysztofa Kononowicza na urząd prezydenta Białegostoku. Kampania P21 doprowadziła do powstania słynnego nagrania ze Studia Wyborczego TV Jard. Po umieszczeniu materiału w internecie Kononowicz w ciągu kilku dni zdobył ogólnopolską rozpoznawalność, a wydarzenie stało się początkiem procesu, z którego w kolejnych latach wykształciło się Uniwersum Szkolnej 17. Formalny komitet wyborczy działał przede wszystkim podczas wyborów z lat 2006–2007. Nazwa Podlasie XXI wieku przetrwała jednak znacznie dłużej jako oznaczenie środowiska skupionego wokół Czeczetkowicza, później występującego jako Komitet Obywatelski Podlasie XXI wieku1)2). Medialną kontynuacją przedsięwzięcia stała się P21TV – Telewizja Komitetu Podlasie XXI Wieku, której działalność jest udokumentowana co najmniej do 2025 roku.
Podlasie XXI wieku powstało przed wyborami samorządowymi z 12 listopada 2006 roku. Za głównych organizatorów środowiska uznawani są Adam Czeczetkowicz oraz historyk Marek Czarniawski. Według zachowanych materiałów nazwę ugrupowania zaproponował prawnik Andrzej Pochylski, który został później pełnomocnikiem finansowym komitetu. Oficjalne dane Państwowej Komisji Wyborczej potwierdzają, że pełnomocnikiem wyborczym KWW Podlasie XXI wieku był Adam Czeczetkowicz, zaś finansowym Andrzej Pochylski.
Komitet został zarejestrowany przy ulicy Grottgera 1/3 w Białymstoku. W wyborach do Rady Miejskiej wystawił 26 kandydatów w pięciu okręgach, w tym samego Czeczetkowicza, Pochylskiego, Marka Czarniawskiego oraz Krzysztofa Kononowicza (żaden z nich nie uzyskał mandatu3)). Na listach znalazła się jedna kobieta. Z P21 związany był również Oskar „Axelio” Wądołowski, zajmujący się między innymi fotografowaniem działalności komitetu. W kolejnych wyborach parlamentarnych w 20074) i prezydenckich w 2010 roku P21 nie zdobyło wymaganej ilości głosów do zarejestrowania się w wyborach.
W późniejszych materiałach wokół środowiska regularnie przewijał się także Rafał Kosno, wieloletni przyjaciel Czeczetkowicza. Jego późniejszy, bezpośredni związek z medialną kontynuacją P21 jest udokumentowany materiałami P21TV.
Kierownictwo P21 wywodziło się ze środowiska narodowego. Ówczesna „Rzeczpospolita” opisywała polityczne zaplecze Kononowicza jako grupę związaną ze skrajnym ruchem narodowym i Polską Partią Narodową. Adam Czeczetkowicz i Marek Czarniawski byli wcześniej związani z PPN Leszka Bubla. Charakter ten dotyczył przede wszystkim osób kierujących przedsięwzięciem. Sama lista wyborcza P21 obejmowała szersze grono lokalnych kandydatów, dlatego nie ma podstaw do automatycznego przypisywania identycznych poglądów wszystkim dwudziestu sześciu osobom wystawionym przez komitet.
Najważniejszą decyzją w historii P21 stało się wystawienie Krzysztofa Kononowicza na urząd prezydenta Białegostoku. Początkowo P21 zamierzało wystawić jednego z lokalnych przedsiębiorców, jednak ten nie wyraził na to zgody. Podczas burzy mózgów Czarniawski wspomniał o Krzysztofie – starosielskim politykierze i hodowcy trzody chlewnej, który był luźno związany z Ruchem Obrony Bezrobotnych i strukturami Adama Słomki, gdzie działał jako przynieś-podaj-pozamiataj. Za plecami Czarniawskiego wydzwaniał do Słomki, proponując siebie na stanowisko szefa podlaskiej sekcji ROB-u. Czeczetkowicz po namyśle zaproponował, aby wystawić Kononowicza w wyborach, co miało na celu wypromowanie komitetu i zakpienie z ówczesnej klasy politycznej. Decyzja ta nie spotkała się z aprobatą członków ugrupowania. Adam zorganizował spotkanie, na które potencjalny kandydat przyjechał z mamą. Obaj dżentelmeni zapoznali się i poczynili wstępne ustalenia. Pierwszą akcją w ramach kampanii wyborczej P21 był baner z nazwiskiem Niżarłaka, trzymany przed Bazyliką Archikatedralną WNMP po zakończeniu niedzielnej mszy.
„Rzeczpospolita” opisywała później start Gospodarza jako przedsięwzięcie mające przyciągnąć uwagę do stworzonego przez nich komitetu5)6).
Czeczetkowicz stał się rzecznikiem i jednym z głównych organizatorów kampanii Krzysztofa. W razie zwycięstwa kandydata miał według ówczesnych doniesień zostać jednym z jego zastępców. Państwowa Komisja Wyborcza zarejestrowała Kononowicza jako bezpartyjnego kandydata KWW Podlasie XXI wieku. Jednocześnie wystartował on z listy komitetu do Rady Miejskiej Białegostoku z okręgu wyborczego numer 4, gdzie zdobył 102 głosy, co nie wystarczyło do objęcia mandatu7). Oprócz kandydowania zasiadał także w komisji wyborczej we wrześniu 2007 roku z ramienia i rekomendacji Podlasia XXI wieku jako obserwator8).
![]() |
| Krzysztof Kononowicz wygłaszający swój program wyborczy na antenie TV Jard |
W ramach kampanii Kononowicz wystąpił w programie Studio Wyborcze TV Jard, gdzie odczytał przygotowany program wyborczy. Nagranie trafiło następnie do Jutuby dzięki Oskarowi Wądołowskiemu, który wykonał kopię materiału z lokalnej telewizji i opublikował ją bez wcześniejszego uzgodnienia z kierownictwem P21. Zachowana dyskusja na forum Gazeta.pl z listopada 2006 roku dokumentuje bardzo wczesne rozpowszechnianie skopiowanego materiału przez internautę związanego z Białymstokiem. Ówczesna „Rzeczpospolita” przedstawiała natomiast upload szerzej jako działanie komitetu.
Film w ciągu kilku dni osiągnął ogromną popularność. Fragmenty pokazywały ogólnopolskie telewizje, a Kononowicz stał się jednym z pierwszych polskich fenomenów politycznych rozpowszechnionych masowo za pośrednictwem Jutuby. Popularność spotu całkowicie przerosła lokalny charakter kampanii. P21, wcześniej niewielki białostocki komitet, znalazło się nagle w centrum zainteresowania ogólnopolskich mediów.
Zachowana ulotka wyborcza P21 pokazuje, że program Kononowicza obejmował między innymi walkę z bezrobociem i emigracją młodych ludzi, poprawę dróg i komunikacji publicznej, rozwój transportu kolejowego oraz ograniczenie ruchu ciężarówek. W programie znalazły się również postulaty dotyczące przeciwdziałania alkoholizmowi i narkomanii wśród młodzieży, bezpieczeństwa oraz poprawy funkcjonowania miasta. Część tych punktów po latach została całkowicie przykryta przez najbardziej charakterystyczne fragmenty telewizyjnego wystąpienia Kononowicza i późniejszy internetowy folklor.
12 listopada 2006 roku Kononowicz uzyskał w wyborach na prezydenta Białegostoku 1676 głosów, czyli 1,89% wszystkich ważnie oddanych głosów. Zajął szóste miejsce spośród siedmiu kandydatów9).
| Kandydatura | Wynik |
|---|---|
| Prezydent Białegostoku | 1676 głosów – 1,89%, 6. miejsce |
| Rada Miejska Białegostoku | 102 głosy, bez mandatu |
Podlasie XXI wieku wystawiło łącznie 26 kandydatów do Rady Miejskiej w pięciu okręgach. Żaden przedstawiciel komitetu nie uzyskał mandatu. Mimo słabego rezultatu wyborczego kampania przyniosła P21 rozpoznawalność znacznie przekraczającą jego rzeczywiste poparcie polityczne.
Ogólnopolska popularność Kononowicza sprawiła, że P21 kontynuowało wykorzystywanie jego osoby w działalności publicznej. Kononowicz uczestniczył w kolejnych akcjach, występował w mediach i pojawiał się na wydarzeniach organizowanych lub obsługiwanych przez ludzi związanych z komitetem, jak np. protest w obronie cukrowni w Łapach, udział w pogrzebie Lecha i Marii Kaczyńskich czy debata Tusk-Kononowicz10). Adam Czeczetkowicz pełnił funkcję jego rzecznika i osoby organizującej kolejne wystąpienia. W marcu 2007 roku media informowały nawet o rozważaniu wystawienia Krzysztofa w ewentualnych ponownych wyborach na prezydenta Warszawy. Adam nie potwierdził wtedy kandydatury, jednak przyznawał, że dalsze wystawianie Kononowicza dawało P21 rozgłos. Pomysł ostatecznie nie został zrealizowany.
W związku z koniecznością przeprowadzenia powtórzonych wyborów do Sejmiku Województwa Podlaskiego P21 zdecydowało się ponownie wystawić własne listy. W marcu 2007 roku „Kurier Poranny” informował, że Kononowicz otrzyma pierwsze miejsce na liście komitetu. Czeczetkowicz otwarcie wskazywał, że jego popularność ma pomóc w przyciągnięciu wyborców. Głosowanie odbyło się 20 maja 2007 roku. Podlasie XXI wieku uzyskało w całym województwie 529 głosów, czyli 0,26% poparcia, i nie zdobyło żadnego mandatu. Kononowicz, startujący z pierwszego miejsca w swoim okręgu, zdobył 295 głosów.
Co interesujące, w tych samych wyborach własną listę wystawiła również Federacja Zielonych, związana z Rafałem Kosną. Federacja zdobyła 0,08% głosów.
Jesienią 2007 roku środowisko P21 próbowało wejść także do wyborów parlamentarnych. Komitetowi nie udało się zebrać wymaganej liczby podpisów pozwalających na rejestrację list. Kononowicz publicznie wyrażał niezadowolenie z niepowodzenia przedsięwzięcia i przez pewien okres zapowiadał bojkot wyborów. Ostatecznie znalazł się w składzie jednej z białostockich komisji wyborczych. Niepowodzenie wyborów parlamentarnych zakończyło najbardziej intensywną fazę wyborczej działalności P21.
Mimo stopniowej utraty politycznego znaczenia nazwa Podlasie XXI wieku pozostawała w użyciu. W 2008 roku ogólnopolskie media opisywały konflikt dotyczący pojawienia się inicjatyw Pomorze XXI i Mazowsze XXI związanych ze środowiskiem Jana Rokity, Pawła Zalewskiego i Kazimierza Ujazdowskiego. Kononowicz i Czeczetkowicz przedstawiali nowo powstałe projekty jako naśladownictwo wcześniejszej nazwy Podlasie XXI wieku, a P21 przygotowało nawet skierowany do Rokity list. W następnych latach Kononowicz rozważał kolejne kandydatury polityczne, część z nich organizowana była już poza formalną strukturą P21.
Wiosną 2010 roku ponownie planowano jego start, tym razem w wyborach na prezydenta Rzeczypospolitej. Komitet Obywatelski Podlasie XXI wieku, który według ówczesnego „Newsweeka” nadal wspierał Kononowicza, nie zdążył się zarejestrować. Czeczetkowicz zaczął wówczas wspierać kandydaturę Bartłomieja Kurzei. Relacje z Kononowiczem stawały się coraz bardziej napięte, a jego miejsce w bieżącej działalności środowiska stopniowo malało.
W pierwszych latach po kampanii 2006 Kononowicz pozostawał jedną z najbardziej rozpoznawalnych osób związanych z P21, choć jego relacje z organizatorami stawały się coraz trudniejsze. Krzysztof pozostał aktywnym członkiem organizacji do 2010 roku, kiedy to nie wystawiono go w wyborach na prezydenta RP11). Z powodu swojego narastającego nibembeństwa został zmarginalizowany i usunięty z szeregów Podlasia XXI wieku, przez co rewanżował się donosami. W kolejnych latach dochodziło do wzajemnych oskarżeń, aż ostatecznie jego bezpośredni udział w działalności P21 wygasł. Zerwanie z Krzysztofem nie oznaczało jednak zakończenia samego środowiska.
Po wygaśnięciu działalności regularnego komitetu wyborczego nazwa Podlasie XXI wieku nadal funkcjonowała przy Adamie Czeczetkowiczu jako Komitet Obywatelski Podlasie XXI wieku. W 2012 roku Onet przedstawiał Czeczetkowicza wprost jako „lidera i założyciela Komitetu Obywatelskiego Podlasie XXI wieku”. Materiał dotyczył prowadzonej przez niego akcji związanej z budową drugiej linii warszawskiego metra. Czeczetkowicz rozpowszechniał wówczas informację o rzekomym bezczeszczeniu podczas robót szczątków ofiar Powstania Warszawskiego. Rzecznik konsorcjum budującego metro stanowczo zaprzeczał doniesieniom i informował, że podczas prac nie znaleziono ludzkich szczątków.
Oznacza to, że przynajmniej w 2012 roku P21 funkcjonowało nadal jako nazwa działalności obywatelskiej prowadzonej przez Czeczetkowicza, choć dawna forma komitetu wyborczego utraciła znaczenie.
W kolejnej dekadzie głównym nośnikiem nazwy stała się P21TV – Telewizja Komitetu Podlasie XXI Wieku. Zachowane konto P21TV w serwisie CDA określa się właśnie jako „Telewizja Komitetu Podlasie XXI Wieku”. Publikowane materiały obejmują politykę, działalność narodową, koncerty, relacje terenowe oraz rozmowy z osobami związanymi ze starym środowiskiem P21. W lutym 2019 roku uruchomiono również sekcję P21TV-MUZYKA, przeznaczoną dla nagrań koncertowych realizowanych kamerami P21TV. Działalność medialna sprawiła, że nazwa P21 przetrwała wiele lat po zakończeniu regularnych kampanii wyborczych.
Jedną z osób regularnie pojawiających się w późniejszej działalności P21TV został Rafał Kosno, wieloletni przyjaciel Czeczetkowicza. W 2019 roku P21TV przygotowało oficjalny klip wyborczy Kosny, który kandydował do Sejmu z listy Skutecznych Piotra Liroya-Marca. Materiał został opublikowany pod szyldem Telewizji Komitetu Podlasie XXI Wieku. Na kanale pojawiały się również wspólne rozmowy Czeczetkowicza i Kosny poświęcone polityce, działalności społecznej i Kononowiczowi.
W lutym 2020 roku P21TV opublikowało materiał Rafał Kosno Prezydentem Polski!, przedstawiający rozmowę o jego potencjalnej kandydaturze w wyborach prezydenckich. Materiał stanowił element publicystycznej działalności kanału; Kosno nie znalazł się w gronie formalnie zarejestrowanych kandydatów w tych wyborach. W 2021 roku, gdy Zielony wracał do bieżącego życia Uniwersum, P21TV publikowało wieloczęściowe rozmowy Czeczetkowicza z Kosną. Materiały dotyczyły między innymi historii Kononowicza, polityki oraz wcześniejszej działalności obu mężczyzn. Część była realizowana wspólnie z Polskim Centrum Dialogu Narodowego – Nasz Głos.
W marcu 2021 roku P21TV opublikowało materiał zatytułowany Stanowisko KO PODLASIE XXI WIEKU w sprawie obostrzeń rządu. Nagranie prezentowało skrajnie krytyczne stanowisko wobec ograniczeń pandemicznych i zawierało narracje spiskowe dotyczące pandemii oraz władz państwowych. Opis materiału posługiwał się również retoryką antysemicką i antymasońską.
P21 i P21TV zaczęły w późniejszym okresie funkcjonować równolegle z kolejnym przedsięwzięciem Czeczetkowicza, Polskim Centrum Dialogu Narodowego. W materiałach medialnych pojawiały się wspólne oznaczenia P21TV i PCDN, zaś Czeczetkowicz nadal przedstawiał się jako osoba stojąca na czele Komitetu Obywatelskiego Podlasie XXI wieku. W 2023 roku prowadził zbiórkę na zakup nowej kamery dla swojej działalności medialnej. W aktualizacji zbiórki podpisał apel wspólnie w imieniu Polskiego Centrum Dialogu Narodowego oraz Komitetu Obywatelskiego Podlasie XXI wieku, kierując odbiorców na stronę podlasie21.pl. W czerwcu 2023 roku P21TV publikowało materiały związane z organizowanym przez środowisko „Marszem Dmowski na Zamek”. W opisie Czeczetkowicz ponownie został związany z Komitetem Obywatelskim Podlasie XXI wieku.
Konto P21TV pozostawało aktywne również po 2023 roku. W 2025 roku pojawiły się na nim materiały promujące deklarowaną kandydaturę Jakuba Perkowskiego na prezydenta Polski. Dostępne materiały P21TV nie stanowią same w sobie dowodu formalnej rejestracji kandydata przez Państwową Komisję Wyborczą i przedstawiają przede wszystkim medialną aktywność środowiska. 23 września 2025 roku P21TV opublikowało pierwszy materiał oznaczony jako Wiadomości Narodowe.
Aktywność konta jest udokumentowana co najmniej do września 2025 roku, niemal dziewiętnaście lat po pierwszej kampanii Podlasia XXI wieku.
Podlasie XXI wieku ma fundamentalne znaczenie dla historii Uniwersum Szkolnej 17. Za pośrednictwem P21 powstała pierwsza szeroko rozpoznawalna publiczna kreacja Krzysztofa Kononowicza. Kampania stworzyła również grupę osób, które po latach nadal przewijały się wokół Szkolnej. Adam Czeczetkowicz został pierwszym politycznym opiekunem, rzecznikiem i jednym z najwcześniejszych redaktorów Kononowicza. Marek Czarniawski uczestniczył w powstaniu kandydatury i późniejszych wydarzeniach, natomiast Oskar Wądołowski odegrał kluczową rolę w internetowym rozpowszechnieniu materiałów wyborczych. Z tym samym środowiskiem pozostawał związany Rafał Kosno, który po latach wrócił do regularnego nagrywania Krzysztofa i został twórcą TVKononowicz. Jego wspólne materiały z Czeczetkowiczem były jednocześnie publikowane przez P21TV.
| W historii P21 należy rozróżnić kolejne formy używania tej samej nazwy |
| KWW Podlasie XXI wieku był formalnym komitetem wyborczym zarejestrowanym w wyborach samorządowych w 2006 roku, a następnie ponownie aktywnym przy wyborach do sejmiku w 2007 roku. |
| Komitet Obywatelski Podlasie XXI wieku funkcjonował później jako środowisko społeczno-polityczne związane przede wszystkim z Adamem Czeczetkowiczem. Nazwa występuje w źródłach przynajmniej w latach 2010, 2012, 2021 i 2023. |
| P21TV stanowiło medialne zaplecze tej działalności i dokumentuje ciągłość środowiska w kolejnej dekadzie. Materiały pod szyldem Telewizji Komitetu Podlasie XXI Wieku były publikowane co najmniej do 2025 roku. |
| Osoba | Rola |
|---|---|
| Adam Czeczetkowicz | współtwórca i lider środowiska; pełnomocnik wyborczy KWW w 2006 roku; rzecznik Kononowicza; później prowadzący działalność Komitetu Obywatelskiego i P21TV |
| Marek Czarniawski | współtwórca środowiska, kandydat P21 do Rady Miejskiej i wieloletni współpracownik Czeczetkowicza |
| Andrzej Pochylski | współpracownik środowiska i pełnomocnik finansowy KWW P21 w 2006 roku |
| Krzysztof Kononowicz | kandydat P21 na prezydenta Białegostoku oraz do Rady Miejskiej w 2006 roku; kandydat do sejmiku w 2007 roku |
| Oskar „Axelio” Wądołowski | członek otoczenia P21, fotograf i osoba związana z pierwszym internetowym rozpowszechnieniem spotu Kononowicza |
| Rafał Kosno | wieloletni współpracownik Czeczetkowicza; później regularny uczestnik P21TV i bohater materiałów politycznych publikowanych pod tym szyldem |