Bronisław Kononowicz, ps. konspiracyjny Bicz (ur. 8 maja 1908 w Strzelcach, zm. 5 października 2004 w Choroszczy) – żołnierz kampanii wrześniowej i Armii Krajowej, więzień niemieckiego obozu jenieckiego, represjonowany przez ZSRR i wieloletni zesłaniec, późniejszy gospodarz w Wilkowie i współtwórca rodzinnego gospodarstwa przy Szkolnej 17. Mąż Leonardy, ojciec Bogumiła, Mariana i przyszłego Prezydenta Wszystkiego Krzysztofa Kononowicza.
W przeciwieństwie do znacznej części rodzinnej mitologii przedstawianej później przez najmłodszego syna, zasadniczy wojenny życiorys Bronisława znajduje potwierdzenie w materiałach archiwalnych Światowego Związku Żołnierzy AK, Związku Sybiraków i bazie represjonowanych Memoriału.

Bronisław przyszedł na świat 8 maja 1908 we wsi Strzelce w powiecie grodzieńskim, wówczas znajdującej się w Imperium Rosyjskim. Jego rodzicami byli Jan oraz Julia z domu Siach¹⁾. W starszych materiałach Kononopedii Bronisław występował jako szewc, późniejsze wersje przypisywały mu również pracę rolnika i robotnika. Publiczna karta Muzeum AK nie podaje zawodu wykonywanego przed wojną, dlatego dokładnego fachu nie da się obecnie potwierdzić dokumentem archiwalnym. Rolnictwo jest natomiast dobrze udokumentowane w późniejszym okresie życia rodziny.

W 1926 roku nazwisko Bronisława znalazło się w Polskiej Deklaracji o Podziwie i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych, przygotowanej na 150-lecie niepodległości USA. Podpisał się jako Bronisław Kononowicz na stronie 45 tomu 76, związanej ze szkołą powszechną w Bibikach, w powiecie słonimskim województwa nowogródzkiego²⁾. Portal wskazuje instytucję jako szkołę powszechną, bez określenia funkcji Bronisława. Miał wtedy 18 lat. Na tej samej stronie deklaracji występują również Franciszka, Bolesław, Ewa i Stanisław Kononowicz. Nie ma dokumentu pozwalającego stwierdzić, że wszystkie wymienione osoby były rodzeństwem Bronisława. Obecność kilku Kononowiczów w jednej lokalnej grupie stanowi natomiast ciekawy ślad dotyczący rodziny zamieszkującej okolice Bibik³⁾. Los, niczym rasowy scenarzysta Uniwersum, umieścił na tej samej stronie również nazwiska Rudy i Niczypor⁴⁾, kilkadziesiąt lat przed pojawieniem się Sławomira „Rudego” Nowaka i jego przyszłych następców w życiu syna Bronisława.

We wrześniu 1939 roku Bronisław brał udział w walkach kampanii obronnej Polski. Fakt udziału w działaniach wojennych znajduje się w jego karcie prowadzonej przez Muzeum Armii Krajowej⁵⁾ 6 października 1939 trafił do niemieckiego obozu jenieckiego w Halle. W niewoli pozostawał do 11 listopada 1940, kiedy z obozu uciekł⁶⁾. Starsza wersja profilu informowała również o pracy przymusowej w fabryce papieru w Tylży od maja 1942 do stycznia 1945. Informacja nie występuje w aktualnej karcie Muzeum AK, a wskazany okres pokrywa się niemal dokładnie z udokumentowaną służbą Bronisława w konspiracji.

Po ucieczce z niemieckiej niewoli Bronisław znalazł się ponownie na rodzinnych terenach. 18 maja 1942 złożył przysięgę konspiracyjną przed plutonowym Wincentym Czyżem we wsi Strzelce. Przyjął pseudonim „Bicz” i służył w miejscowym oddziale partyzanckim. Jego organizacyjny przydział obejmował:

• Placówkę Łunna,
• Inspektorat Grodno AK-AKO,
• Obwód Grodno „Lewy Niemen” AK-AKO.

W konspiracji posiadał stopień szeregowego. Po wojnie figurował jako kapral⁷⁾. Udokumentowany czas służby kończy się 10 stycznia 1945.
W obiegu znajduje się również informacja o udziale Bronisława w akcji „Burza” w Okręgu Białystok. Zestawienia wtórne wiążą jego udział z latem 1944 roku, natomiast publiczna karta Muzeum AK posiada rubrykę dotyczącą akcji „Burza” bez rozwiniętego opisu działań. Nie ma więc podstaw, aby bez dodatkowego dokumentu szczegółowo przypisywać Bronisławowi konkretne działania bojowe lub podporządkowanie II batalionowi 81 pp jako bezsporny fakt⁸⁾. Po wejściu władzy sowieckiej Bronisław pozostawał w ukryciu. Według dokumentacji Muzeum AK ukrywał się przed organami radzieckimi aż do 1949 roku.

25 lipca 1949 Bronisław został aresztowany. Radziecka baza ofiar represji podaje go jako:

• Bronisława Iwanowicza Kononowicza,
• urodzonego w 1908 roku,
• Polaka,
• urodzonego we wsi Strzelce w rejonie skidelskim obwodu grodzieńskiego,
• pozostającego przed zatrzymaniem „na nielegalnym położeniu”⁹⁾.

Dokument jest szczególnie ważny dla późniejszych sporów o wiek Bronisława, ponieważ rok 1908 znajdował się w radzieckiej dokumentacji już w 1949 roku, dziewięć lat przed repatriacją rodziny do Polski.

13 października 1949 sprawę Bronisława rozpoznał Wojskowy Trybunał Wojsk MWD Obwodu Grodzieńskiego. Według zachowanego odpisu rozprawie przewodniczył major służby wewnętrznej Gałbajew. W składzie występowali również kapitan milicji Zheleznyanov i lejtnant Mamorow, a sekretarzem był kapitan Klimasz. Bronisław został oskarżony na podstawie art. 63-1 oraz 76 kodeksu karnego Białoruskiej SRR. Trybunał skazał go na: 25 lat obozu pracy, 5 lat pozbawienia praw publicznych i konfiskatę majątku. Okres kary liczono od zatrzymania, czyli od 25 lipca 1949. Wyrok przewidywał możliwość wniesienia skargi kasacyjnej w ciągu 72 godzin od doręczenia odpisu¹⁰⁾. Tym samym autentyczny życiorys ojcia Krzysztofa Kononowicza okazał się już wystarczająco bandycki historycznie bez pomocy najmłodszego syna, który później i tak uznał za konieczne dopisanie do niego Piłsudskiego, armat i kilku dodatkowych frontów.

Trasa zesłania Bronisława prowadziła przez Orszę, następnie Gorkij – dzisiejszy Niżny Nowogród – aż do Inty w Komijskiej ASRR. Karta Muzeum AK określa czas sowieckich represji od 25 lipca 1949 do lipca 1957¹¹⁾. Dokumenty przywoływane na obecnym profilu Kononopedii wskazują dodatkowo, że od 6 października 1953 Bronisław miał przebywać w specjalnym obozie Minlag na terenie Komijskiej ASRR, zaś od 1954 roku w Dubravlagu w Mordwińskiej ASRR, jednak szczegółów tych nie rozwija publiczna nota Muzeum AK, dlatego powinny pozostać przypisane do dokumentacji łagrowej. Baza Memoriału klasyfikuje Bronisława w zbiorze „Polscy więźniowie obozów workuckich”¹²⁾. W części internetowych zestawień Bronisław został również połączony z powstaniem workuckim z lipca 1953 roku. Publiczne noty Muzeum AK i Memoriału też tego nie opisują, dlatego nie należy obecnie wpisywać go jako uczestnika powstania.
Na zesłaniu pozostawał do lipca 1957 roku. Starsze wersje Kononopedii podawały zwolnienie już w 1954 roku, co jest sprzeczne z aktualną dokumentacją Muzeum AK.

W latach 50. Bronisław związał się z młodszą o ponad dwadzieścia lat Leonardą Bykowicz. W sierpniu 1958 roku małżeństwo przyjechało do Polski w ramach ostatniej dużej fali powojennej repatriacji Polaków z ZSRR. Bronisław wracał wtedy do kraju po latach wojny, konspiracji, niemieckiej niewoli i sowieckich represji. Małżeństwo osiadło w Wilkowie koło Kętrzyna, gdzie prowadziło gospodarstwo rolne.

W Wilkowie Bronisław i Leonarda prowadzili gospodarstwo i wychowywali dzieci. Najstarszy syn Bogumił urodził się w 1959 roku. 22 czerwca 1961 urodził się Marian. Chłopiec zmarł jako niemowlę 1 września 1961. Według późniejszych relacji Krzysztofa przyczyną było zapalenie opon mózgowych. Marian został pochowany na cmentarzu w Wilkowie. Najmłodszy syn, Krzysztof, urodził się 21 stycznia 1963 w Kętrzynie.
Bronisław miał więc około 51 lat przy narodzinach Bogumiła, 53 przy narodzinach Mariana i 54 przy narodzinach Krzysztofa.
W rodzinnych zbiorach zachowało się monidło z połowy lat 60. przedstawiające Bronisława, Leonardę, Bogumiła i Krzysztofa. Zachowane fotografie z Wilkowa przedstawiają również Bronisława podczas pracy w gospodarstwie oraz z synami.

W rodzinnych opowieściach Bronisław przedstawiany jest jako człowiek surowy, bardzo przywiązany do pracy fizycznej i dyscypliny. Najbardziej znany przykład wszedł później do mitologii swetra geometrycznego. Według opowieści Krzysztofa Bogumił i Krzysztof mieli stoczyć za młodu wojnę o jeden z dwóch swetrów kupionych przez matkę. Po nieudanych pertraktacjach i rzekomej interwencji milicji Bronisław miał zakończyć konflikt z kijem w ręku, przyznając sweter Krzysztofowi. W późniejszych materiałach o Wilkowie mieszkańcy opisywali Kononowiczów jako rodzinę trzymającą się raczej na uboczu. Pojawiały się opowieści o unikaniu wesel i większych spotkań oraz skupieniu życia wokół gospodarstwa.

W materiałach Bronisław bywał przedstawiany jako prawosławny, przy jednoczesnym antyklerykalnym nastawieniu. Leonarda była katoliczką, zaś synowie zostali ochrzczeni w Kościele katolickim. Publiczne materiały archiwalne Muzeum AK nie zawierają informacji o wyznaniu Bronisława, dlatego jego prawosławie należy traktować jako rodzinny lub późniejszy przekaz, a nie potwierdzoną daną archiwalną.

Po śmierci ojca Leonardy, Antoniego Bykowicza, który zmarł 29 grudnia 1974, rodzina zaczęła przygotowywać się do opuszczenia Wilkowa. Według wielokrotnie powtarzanej relacji Krzysztofa jednym z głównych powodów była poważna choroba Leonardy i potrzeba leczenia w Białymstoku. 25 kwietnia 1975 Bronisław i Leonarda sprzedali gospodarstwo w Wilkowie, a następnie nabyli drewniany dom przy ulicy Szkolnej 17 na białostockich Starosielcach¹³⁾. Razem z nimi zamieszkali Stefania Bykowicz, Bogumił i Krzysztof. Tak rozpoczął się przedinternetowy okres historii nieruchomości, która trzy dekady później miała awansować do rangi Belwederu Warmianina, Pałacu Prezydenckiego i najważniejszej chałupy w historii polskiego internetu.

Rodzina nadal prowadziła dość pracowity tryb życia. Przy posesji hodowano świnie, wykonywano rozbiórki starych budynków i zajmowano się transportem. Z czasem działalność przyjęła nazwę Usługi Transportowe Leonarda Kononowicz. W rodzinnych przekazach Bronisław przedstawiany był jako osoba znacznie bardziej zaradna gospodarczo od obu późniejszych mieszkańców Belwederu. Rodzina zdołała również kupić mieszkanie dla Bogumiła. W starszych wersjach profilu pojawiała się informacja, że Bronisław kupił „fabrycznie nowego Lublina” wkrótce po przeprowadzce. W rzeczywistości Lublin Boży został według jego własnego hasła zakupiony jako nowy dopiero w 2001 roku, kiedy Bronisław miał 93 lata. Jeżeli zachować informację o zakupie przez Bronisława, trzeba wiązać ją właśnie z 2001 rokiem, a nie ogólnie z działalnością rodziny po 1975¹⁴⁾. Samochód zastąpił używaną wcześniej Nyskę i służył później rodzinnemu transportowi, pozyskiwaniu opału oraz odbiorowi zlewek dla hodowanych świń.
Bronisław pobierał również świadczenie kombatanckie związane ze swoją wojenną przeszłością i represjami.

Po wojnie Bronisław działał w środowisku kombatanckim. Był członkiem Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, Okręg Białystok, a jego legitymacja miała numer 18247¹⁵⁾. Teczka osobowa Bronisława znajduje się w materiałach ŚZŻAK przechowywanych w Archiwum Akt Nowych. Dokumentacja dotycząca jego zesłania zachowała się również w zbiorach Zarządu Głównego Związku Sybiraków¹⁶⁾.

Bronisław zmarł 5 października 2004 w wieku 96 lat. Baza Muzeum Armii Krajowej wskazuje jako miejsce śmierci Choroszcz, a nie Białystok¹⁷⁾. Został pochowany na Cmentarzu Parafialnym św. Andrzeja Boboli w Białymstoku. W rodzinnym grobie spoczęła później również Leonarda. W ostatnich latach życia Bronisława Krzysztof miał obserwować u niego problemy z rozpoznawaniem osób. Opowiadał później, że ojciec mylił imię Leonardy i nazywał ją „Gienią”. Twierdził również, że senior trafił przed śmiercią do szpitala w Choroszczy, przy czym w typowym dla siebie stylu wskazywał nawet „oddział ginekologiczny”.

Bronisław zmarł niemal dwa lata przed rozpoczęciem internetowej kariery syna i nigdy nie wystąpił jako żywy bohater Uniwersum. Mimo tego stał się jedną z jego ważniejszych postaci historycznych. Już podczas kampanii wyborczej 2006 roku Krzysztof przedstawiał ojca jako wyjątkowo zasłużonego człowieka i bohatera narodowego. W Studiu Wyborczym TV Jard poinformował widzów, że ojciec:

„zmienił miejsce zamieszkania” i „jest w niebie teraz”¹⁸⁾.

Formuła „jest w niebie teraz” weszła później na stałe do języka Uniwersum jako jedna z klasycznych warmiańskich konstrukcji służących do informowania o śmierci.

Rzeczywisty życiorys Bronisława obejmował kampanię wrześniową, niemiecką niewolę, ucieczkę, kilkuletnią działalność w AK oraz wieloletnie sowieckie represje.Dla Krzysztofa materiał okazał się jednak zbyt skromny. W kolejnych latach ojciec urósł w jego opowieściach do rangi warmiańskiego superbohatera uczestniczącego właściwie we wszystkich większych wydarzeniach XX wieku. 11 listopada 2021 Kononowicz opowiedział Aronowi, że w 1939 roku Bronisław walczył ramię w ramię z Józefem Piłsudskim, ciągnął końmi ciężkie armaty i wspólnie z Marszałkiem odzyskiwał Polskę. Piłsudski zmarł 12 maja 1935, czyli ponad cztery lata przed kampanią wrześniową. Nie przeszkadzało mu to według relacji Krzysztofa osobiście uczestniczyć w wojnie, a następnie zatknąć biało-czerwoną flagę na budynku Sejmu¹⁹⁾. W tej wersji historii Bronisław walczył równocześnie o Polskę, Boga, Jezusa i Matkę Przenajświętszą, stanowiąc wojskowy odpowiednik późniejszego Biura Interwencji Obywatelskich.

Z czasem Krzysztof zaczął przerabiać również udokumentowany pobyt ojca w niewoli i łagrach. W jego wersjach pojawiały się między innymi:

• obóz jeniecki „Hara Asala” znajdujący się gdzieś „za Berlinem”,
• „niemiecko-rosyjska niewola” w miejscowości Krzywda pod Lublinem,
• łagier położony „40 kilometry od Moskwy”.

Dokumenty wskazują tymczasem Halle, a następnie sowiecką trasę Orsza–Gorkij–Inta. Zestawienie opowieści syna z dokumentami stało się jednym z najlepszych przykładów sposobu, w jaki rzeczywiste wydarzenia historyczne po kilku dekadach przechodziły przez warmiański proces twórczej rekonstrukcji. Według kolejnej relacji Krzysztofa ojciec za wojenne zasługi miał zostać awansowany na generała Wojska Polskiego przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego.

Krzysztof twierdził również, że jeszcze jako uczeń szkoły podstawowej osobiście „załatwił” ojcu rentę kombatancką dzięki kontaktom z braćmi Kaczyńskimi. Chronologia nie pozostawia tej opowieści wiele przestrzeni życiowej. Krzysztof uczęszczał do szkoły w latach 70., gdy Lech i Jarosław Kaczyńscy nie pełnili funkcji pozwalających kilkunastoletniemu Warmianinowi uzyskiwać za ich pośrednictwem świadczenia dla weterana AK. Historia należy do późniejszej mitologii własnych wpływów Krzysia.

Wokół wieku Bronisława przez lata funkcjonowała teoria, według której mógł urodzić się około 1915–1925, a rok 1908 wpisać do polskich dokumentów dopiero jako repatriant, aby wcześniej uzyskać emeryturę. Rok 1908 figuruje już w radzieckim materiale dotyczącym aresztowania i wyroku z 1949 roku, czyli na dziewięć lat przed przyjazdem Bronisława do Polski²⁰⁾. Muzeum AK podaje ponadto dokładną datę 8 maja 1908. W 2023 roku również użytkownicy Wykopu zwrócili uwagę, że teoria „postarzenia się dla emerytury” nie pasuje do chronologii dokumentów²¹⁾.

Krzysztof przez lata opowiadał, że właściwe nazwisko rodziny brzmiało Kananowicz, natomiast forma Kononowicz powstała dopiero w 1958 roku, gdy radziecki strażnik na granicy pomylił się przy przepisywaniu dokumentów repatriacyjnych. Dokumenty przeczą tak prostemu wyjaśnieniu. Już w 1926 roku Bronisław własnoręcznie występuje w polskiej deklaracji jako Bronisław Kononowicz - Polska 1926 – podpis Bronisława. W radzieckiej dokumentacji represyjnej z 1949 roku nazwisko zapisano jako Кононович, czyli formę odpowiadającą polskiemu Kononowicz.
W rodzinie rzeczywiście funkcjonowały warianty Kananowicz, Kanonowicz i Kononowicz, czego przykładem pozostaje brat Bronisława Stanisław. Nie ma jednak podstaw do twierdzenia, że polska forma nazwiska narodziła się wskutek pojedynczego błędu granicznego w 1958 roku.

• Bronisław przeżył 96 lat, obejmując swoim życiem okres od Imperium Rosyjskiego, przez II Rzeczpospolitą, II wojnę światową, ZSRR, PRL aż po III Rzeczpospolitą.
• W 1926 roku podpisał Polską Deklarację o Podziwie i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych. Nazwisko `Kononowicz` jest więc udokumentowane w jego przypadku ponad trzy dekady przed repatriacją.
• W odróżnieniu od syna, którego curriculum vitae rozrastało się wraz z każdym kolejnym exposé, Bronisław posiadał rzeczywiście udokumentowaną kampanię wojenną, niemiecką niewolę, ucieczkę, konspirację AK i sowieckie zesłanie.
• Fotografie Bronisława z Wilkowa, w tym zdjęcia z synami z końca lat 60. i początku 70., od lat krążą w społeczności Uniwersum.²²⁾

• Bronisław Kononowicz „Bicz” – Baza Kresowych Żołnierzy Armii Krajowej
• Kononowicz Bronisław – dokumentacja Związku Sybiraków
• Кононович Бронислав Иванович – baza Memoriału
• Bronisław Kononowicz – Polska Deklaracja o Podziwie i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych
• Bronisław Kononowicz – Wikidata
• Rodzina Krzysztofa Kononowicza – Chlebek Boży
• 11 Listopada – Święto Niepodległości
• Sprawy polityczne przy konserwie – reupload
• Dyskusja o dokumentach Bronisława – Wykop, 20 września 2023
• Bronisław Kononowicz w Wilkowie, 1970 – Wykop

• Leonarda Kononowicz
• Krzysztof Kononowicz
• Bogumił Kononowicz
• Marian Kononowicz
• Dynastia Kononowiczów
• Wilkowo
• Belweder Warmianina
• Lublin
• Przed Uniwersum
• Sweter geometryczny