Obrazek poglądowy: ośmiornica i jej macki

Lateksy (warm. lajtosy, lejtacy), również gumofilce, gumowce lub nietypowi – zbiorcze i pejoratywne określenie osób, twórców oraz kanałów, które według obserwatorów Uniwersum Szkolnej 17 współpracują lub współpracowały z Bielską Centralą, wspierając jej działalność, ewentualnie korzystały z kontrolowanego przez nią dostępu do mieszkańców Belwederu i pochodzących stamtąd materiałów (w tym także artefaktów).
Współczesne pojęcie frakcji wiąże się przede wszystkim ze Sławomirem Nowakiem oraz skupioną wokół niego mleczną ekipą a także pozostałych, epizodycznych współpracowników redaktorów, moderatorów, przychylne kanały orbiterów Uniwersum oraz część widowni wspierającej działalność Centrali.
Przynależność do grupy miała charakter płynny. Niektóre osoby pozostawały w ścisłym rdzeniu przez lata, inne współpracowały okresowo albo otrzymywały etykietę lateksa wskutek zajęcia określonego stanowiska w trwającym konflikcie.
Stanowczym i historycznie pierwszym przeciwnikiem lateksów pozostaje ruch antylateksowy. Znacznie później z części tego środowiska wyłoniła się ekipa chodnikowa, skupiona wokół Olgierdano. Chodnikowcy stanowią radykalny odłam dawnego ruchu antylateksowego, w którym krytyka Bielskiej Centrali stopniowo przekształciła się w personalną wrogość wobec kolejnych osób uznawanych za sprzymierzeńców, obrońców albo domniemanych pomocników Sławka.

Tak jak w przypadku antylateksów i chodnikowców można mówić o rozłamie, tak w przypadku lateksów i mlecznej ekipy należy mówić o zatarciu się granic i niemal całkowitym połączeniu obu grup.

Mleczna ekipa - której nazwa pochodzi od kanału Mleczny Człowiek a także od określenia, jakiego używał wobec siebie sam Krzysztof Kononowicz - stanowiła organizacyjny rdzeń całego układu. Pojęcie lateksów obejmowało ponadto osoby pozostające poza ekipą, lecz wspierające jej działalność, korzystające z jej infrastruktury albo występujące w materiałach publikowanych na kontrolowanych kanałach (również Mleczna Dolewka i Mleczne Shoty).

Określenie pojawiło się pod koniec 2018 roku. Początkowo lateksami nazywano osoby współpracujące z „grupką premium” komputerowców Dominiczka i Rafałka. Środowisko uczestniczyło w prowadzeniu transmisji, technicznej obsłudze kanałów oraz ingerowaniu w wydarzenia rozgrywające się na Szkolnej. Ponadto Rafałek uchodzi za protoplastę lateksów, a nazwa frakcji wywodzi się od jego upodobania do skórzanych i lateksowych ubrań . Nie pełnili jednak identycznych funkcji. Dominiczek zajmował się techniczną obsługą transmisji i miał również osobisty kontakt z Majorem. Rafałek działał przede wszystkim zdalnie. Według jego relacji dołączył do ekipy po tym, jak Dominik podczas transmisji ogłosił, że poszukuje moderatora. Rafał otrzymał wówczas uprawnienia oraz wytyczne określające, za jakie zachowania użytkownicy mają być blokowani.
Pierwotne lateksy silnie promowały Majora Suchodolskiego, przedstawiając go jako najważniejszego bohatera nowego okresu Uniwersum. Charakterystyczne było dla nich stwierdzenie, że wyprowadzka Majora to koniec Szkolnej¹⁾. Z tym środowiskiem wiązały się także grupki premium, kanały z zapisami transmisji i pierwsze próby ograniczania swobodnego obiegu materiałów. Po zniknięciu Rafałka i Dominiczka określenie nie wyszło z użycia. Zostało przeniesione na kolejne osoby próbujące zarządzać Uniwersum z zewnątrz. Najważniejszym przedstawicielem nowego okresu został Sławomir Nowak, choć nie doszło do formalnego przekazania przywództwa. W świadomości widzów Srawek przejął symboliczną schedę po pierwszych komputerowcach, a następnie rozbudował znacznie większe zaplecze organizacyjne, co spowodowało przejęcie całkowitej kontroli nad Uniwersum aż do samego końca jego trwania.
Określenie „Latex Premium” funkcjonowało w społeczności już na początku nowej fazy działalności Sławomira. Najpóźniej 23 czerwca 2020 roku na Wykopie pojawił się wpis zatytułowany „Spis osób przynależnych do organizacji LATEKS Premium”. Nie była to oczywiście żadna formalna lista członkowska, lecz pokazuje, że nazwa pozostawała w obiegu jeszcze przed uruchomieniem Mlecznego Człowieka²⁾. Co ważniejsze, określenie nie pozostało wyłącznie prześmiewczą nazwą nadawaną przez przeciwników. W zachowanym materiale sam Sławomir Nowak reklamował widzom elitarną grupkę Latex Premium, oferując różne poziomy płatnego dostępu do materiałów oraz prywatnych kanałów komunikacji.

Przełom nastąpił w czerwcu 2020 roku wraz z rozpoczęciem działalności kanału Mleczny Człowiek³⁾. Sławek odpowiadał za zdalne zarządzanie przedsięwzięciem oraz jego zaplecze techniczne, natomiast Jarosław Zalewski był statywem wykonywał nagrania na miejscu. W kolejnych miesiącach do działalności włączano następnych współpracowników oraz moderatorów (często bez jakiejkolwiek bezpośredniej styczności z mieszkańcami Belwederu) i w ten sposób powstała mleczna ekipa.
Kanał stał się głównym miejscem publikowania bieżących materiałów z udziałem Krzysztofa Kononowicza (przez długi czas stałym elementem był także Wojciech Suchodolski, później nastąpił okres rotacji lokatorów zastępczych). Dostęp do bohaterów i możliwość ponownego wykorzystywania nagrań zaczęły zależeć od relacji ze Sławkiem, który z czasem założył kanały uzupełniające, korzystające z fragmentów materiałów głównego kanału i stanowiące dodatkowy przychód z działalności. Sama działalność została oficjalnie zarejestrowana i powiązana z firmą Nowaka i jego żony - firma nazywa się SORFAY.
W międzyczasie na Szkolnej zainstalowano monitoring i podjęto czynności mające pomóc Warmianinowi w walce z jego nemesis - MOPRem, który od czasu do czasu kontrolował posesję chcąc umieścić Gospodarza w DPS⁴⁾.

W tym okresie lateksy przestały oznaczać niewielką grupę komputerowców. Nazwa zaczęła obejmować rozbudowany system związany z produkcją materiałów, moderacją widowni, ochroną praw autorskich, kontaktami z mieszkańcami Szkolnej oraz kontrolowaniem publicznego obrazu mlecznej ekipy.

Lateksy (jako szeroko rozumiana grupa, nie jako mleczna ekipa) nie posiadały jako-takiego formalnego regulaminu, listy członków ani jednolitej hierarchii obowiązującej wszystkie osoby zaliczane do frakcji. Środowisko od początku funkcjonowało jako sieć zależności skupiona wokół ingerowania w Uniwersum i życie Szkolniaków oraz możliwości publikowania i monetyzowania powstających z nimi materiałów. Najpewniej nawet część widowni skupionej później wokół kanału Mleczny Człowiek nie utożsamiała ani siebie jako gumofilców, ani Sradka jako swojego przywódcy. Duża ilość osób określanych mianem lateks w rozumieniu współczesnym nie miała nawet pojęcia, że centralnym obiegiem informacji ze Szkolnej sterował Nowak. Myśleli, że za treści i zarządzanie kanałem odpowiada Aron, co dało się zauważyć zarówno na Youtube jak i Facebooku.

Ogólna „przynależność” wynikała przede wszystkim z wykonywanej funkcji i bezpośrednio odnosi się do formacji mlecznej ekipy, ponieważ to właśnie w jej strukturach została uporządkowana. Jedna osoba mogła nagrywać materiały, inna sprowadzać bohaterów zastępczych, organizować transport, obsługiwać zaplecze techniczne, komunikować się z instytucjami, moderować widownię albo uczestniczyć w kreowaniu narracji pod wyświetlenia. Część współpracowników pozostawała związana z Centralą przez dłuższy czas, inni wykonywali pojedyncze zadania lub zmieniali stronę konfliktu.
Pozostałe osoby stanowiły widownię a kobiety z tej grupy czasem prześmiewczo nazywano grażynkami.

• Pozyskanie tematu – początkowo źródłem było codzienne życie mieszkańców, jakiś konflikt, nadesłana paczka, telefoniczna wkrętka, odpowiedzi na pytania widzów, czytanie listów albo wizyta osoby trzeciej⁵⁾. Inicjatywa mogła wychodzić z Centrali, od stałego redaktora terenowego, kogoś będącego w komitywie (np. od Niemieckiego) lub od widzów. Dawniej na kanale występowały także kononoskopie i chwilowy zapychacz w postaci vlogów lokatora Belwederu - Andrzeja Geremka. W ostatniej, aktywnej fazie istnienia kanału widzom serwowano głównie jeden kadr przedstawiający barłóg i zalegającego w nim Konona z kocykiem na nogach zasłaniającym pieluchomajtki. Sam bohater kadru był już wtedy głuchy jak pień i niezbyt rejestrował co się do niego mówiło lub co wokół niego działo.
• Wywołanie i zarejestrowanie zdarzenia – redaktor Aronia przyjeżdżał na Szkolną, wdawał się w zwykle czcze dyskusje z Gospodarzem (w tym sprzeczki słowne, co jednak stanowiło rzadki element programu, bo Zalewski był znany z bycia podnóżkiem Kśka), otwierał przy mieszkańcach paczkę, czytał list albo prowokował rozmowę na temat wskazanej osoby. Dawniej także nadzorował przebieg konkretnych działań lub wydarzeń, np. remont i sprzątanie Belwederu albo wcielał sie w rolę swojej domniemanej córki, Anieli.
• Centralizacja materiału – nagrania trafiały do chmury admina/moda, czyli Sławka, który selekcjonował materiały, wybierał fragmenty do wycięcia, cenzurował przekleństwa i inne niewygodne dla monetyzacji kanału treści, montował film i wymyślał tytuł, co w całości nadawało jakiemuś materiałowi lub całemu wydarzeniu odpowiednią interpretację.
• Publikacja i dalszy obieg – gotowy produkt w postaci filmu (znanego szerzej w Uniwersum także pod postacią określenia „gniot”) pojawiał się na głównym kanale, czasem na kanałach uzupełniających albo w formie zajawki na facebookowym profilu Mlecznego Człowieka. Następnie uruchamiała się moderacja komentarzy, promocja filmu, ewentualna obrona przyjętej narracji (jeśli było to konieczne w przebiegu jakiejś trwającej wówczas afery, choć wtedy komentarze bywały wyłączane) oraz kontrolowanie jego ponownego wykorzystania przez konkurencyjne kanały, w tym kanały szoterskie.

System publikacji nie ograniczał się więc do biernego nagrywania wydarzeń przez statyw, ponieważ w wielu przypadkach sam uczestniczył w tworzeniu sytuacji, które później przedstawiano jako spontaniczne wydarzenia ze Szkolnej.

Facebookowy profil Mlecznego Człowieka stanowił przedłużenie kanału na Jutubie. Za jego pośrednictwem Centrala mogła dotrzeć do odbiorców także wtedy, gdy nie publikowała pełnego filmu, przedstawić własną wersję wydarzeń albo skierować widownię do wybranej akcji. Przykładem wykorzystania zasięgu obu platform była afera z pompą insulinową. Sławomir Nowak promował zbiórkę na Jutubie oraz Facebooku, a po ogłoszeniu osiągnięcia pełnej kwoty część darczyńców zaczęła domagać się rozliczenia zakupu. Afera pokazuje, że zaplecze lateksowe służyło również mobilizowaniu zaufania i pieniędzy widowni w sprawach wykraczających poza zwykłe publikowanie filmów ze Szkolnej.

Prowokacje telefoniczne
Jednym z kilku pomysłów na film było telefoniczne wywoływanie reakcji mieszkańców. Najlepiej udokumentowanym przykładem pozostaje Adrian Hewusz, który w latach 2020–2021 wielokrotnie dzwonił do Kononowicza oraz Majora. Konon przez dłuższy czas nie rozpoznawał jego głosu i przyjmował przedstawiane historie za prawdziwe. To powodowało, że Vornest mógłby nawet dzwonić kilka razy w ciągu dnia.
Trupiarz odwiedził również Szkolną z Ewą Lipką, a nagrania z wizyty przekazał Sławomirowi Nowakowi do publikacji. Po drugiej aferze cukrzycowej wykonywał telefony do przebywającego w szpitalu Kononowicza, kończąc działania po zgłoszeniu sprawy na trójeczce. W okolicach listopada 2022 roku ponownie współpracował z Nowakiem, użyczając głosu do ostrzeżenia umieszczanego przed filmami a także wizerunku w okresie świątecznym, będąc przebranym za Świętego Mikołaja.

Lokatorzy zastępczy
Podczas nieobecności Majora Suchodolskiego ważną częścią systemu stało się sprowadzanie do Belwederu zastępczych lokatorów. Na Szkolnej pojawiali się kolejno między innymi Organista, Dryblas, Geremek, Adaśko aka Magdalena, Tomek o mongolskich rysach, Tomeczek od Kocicy oraz Krzysiek. Część z nich na Szkolną napatoczył redaktor Niemiecki⁷⁾.
Osoby te nie tworzyły jednorodnej grupy. Część przebywała w domu zaledwie kilka godzin albo dni, a ich zainteresowanie wśród widzów z czasem wygasało. Samo zamieszkanie na Szkolnej nie oznaczało jeszcze członkostwa we frakcji, a określenie „lateksowy lokator” opisuje przede wszystkim sposób sprowadzenia danej osoby, jej zależność od Arona i Centrali oraz wykorzystywanie jej obecności do produkcji materiałów.

Najpełniej ten gumowy model reprezentowali Geremek i Adaśko, najbardziej wierni lateksowej narracji.

Obrót artefaktami
Przedmioty wynoszone ze Szkolnej tworzyły drugi, niezależny od wyświetleń obieg wartości. Ubrania, dokumenty i elementy wyposażenia stawały się artefaktami, które można było zachować, przekazać widzowi albo po prostu sprzedać.
Najpoważniejsze zarzuty dotyczą Adama Tomy, który w pewnym momencie wręcz systematycznie wynosił rzeczy z Belwederu i wystawiał je na aukcjach internetowych, między innymi na OLX. Według relacji Dryblasa oraz zachowanej korespondencji Onanista dysponował legitymacją „Solidarności” i dawnym prawem jazdy Kononowicza, mundurem Majora, czapką oraz listami. Stare prawo jazdy miało zostać sprzedane Dryblasowi za sto złotych, a później za pośrednictwem Pawła z Warszawy i policji wrócić do Kononowicza.
Artefakty monetyzował również Marcin Stasiewicz. Podczas jego transmisji widzowie mogli za pomocą donejtów nabyć przedmioty pochodzące ze Szkolnej, między innymi miskę Nera oraz czerwoną poduszkę Majora w kształcie ust.
Moderacja kanału także była włączona w cykl obiegu fantów, do czego przyznała się Iza (jedna z moderatorek) podczas wymiany korespondencji z Kononopedią.
Dawniej nawet sam Sławomir wrzucił do internetu film ze sobą w roli głównej, na którym otwierał woreczek z fantem ze Szkolnej i zaciągał się zapachem z jego wnętrza⁸⁾.

Jak wspomniano wcześniej, formalny „regulamin lateksów” nigdy nie powstał lub nic o nim nie wiadomo. W praktyce można jednak wskazać niepisane zasady dotyczące lojalności wobec kanału będącego własnością Sławka, ograniczania konkurencyjnego obiegu nagrań, obrony Centrali oraz respektowania jej kontroli nad dostępem do mieszkańców.
Prześmiewczym podsumowaniem tych praktyk stała się Księga Wyjścia – Dekalog. Parafraza biblijnego Dekalogu przedstawiła Sławka jako zazdrosnego władcę mlecznych kanałów, nawiązując między innymi do wymogu oglądania i lajkowania publikacji, dostępu do grupy premium, zgłaszania przeciwników, zakazu wykonywania kompilacji oraz pożądania przedmiotów należących do mieszkańców.

Poniższe zestawienie opisuje stopień faktycznego powiązania z systemem, a nie każdą osobę, którą w internetowych sporach nazwano lateksem. Przynależność mogła zmieniać się wraz z wykonywaną funkcją i aktualnymi konfliktami.

Jednorazowa wizyta, pomoc w transporcie, krytyka chodnikowców albo pojawienie się na Mlecznym Człowieku nie wystarczają do uznania kogoś za członka frakcji.
Przykład sporny:

Poniższe cechy stanowią już element historyczny frakcji z powodu śmierci głównych bohaterów US17:
- akceptowanie zwierzchnictwa Centrali nad kanałem i dostępem do mieszkańców,
- nagrywanie, przekazywanie albo przygotowywanie materiałów dla kontrolowanych kanałów,
- bezrefleksyjne wykonywanie zadań terenowych, organizacyjnych, moderacyjnych lub technicznych,
- obrona publicznej narracji Sławka i mlecznej ekipy podczas konfliktów,
- korzystanie z kontrolowanego dostępu do postaci, materiałów lub artefaktów,
- przedstawianie ingerencji w życie mieszkańców jako pomocy, opieki albo ochrony,
- uzależnienie własnej widoczności w Uniwersum od zgody Centrali,
- nieznajomość Uniwersum i kompletna oporność na przyswajanie wiedzy w tym temacie,
- przemożna chęć pokazania swojej twarzy w materiale na Mlecznym Człowieku,
- pozdrowienia mlecznego słowami „Pozdro Mleczny”,
- chęć wydawania pieniędzy na dokarmianie Konona i zawieszanie darów na bramce, które później najczęściej kończyły w hoboku,
- kupowanie różnych, często także cennych prezentów i wysyłanie ich na Szkolną, by skończyły na stercie śmieci w zimnym pokoju,
- uznawanie Krzysia-Misia w czasach końca Uniwersum za śmiesznego pana a zaleganie w barłogu z pieluchomajtkami przykrytymi kocykiem za zabawne filmiki.

Wystąpienie jednej z tych cech nie przesądzało o przynależności. O silnym powiązaniu można było mówić dopiero wtedy, gdy dana osoba albo przez dłuższy czas albo wykonywała konkretną funkcję, albo korzystała z infrastruktury i przywilejów systemu, albo wykazywała więcej niż jedną cechę typowego lateksa.

W późniejszym, współczesnym okresie słowo lateks zaczęło służyć także jako etykieta polityczna Uniwersum. Z racji, że wiodącą i najbardziej aktywną oraz spójną frakcją jest ekipa chodnikowa, w ich środowisku określenie to może otrzymać osoba, która skrytykowała Olgierdano, nie przyjęła jego wersji wydarzeń, utrzymywała jakikolwiek kontakt z jego przeciwnikami albo pozostawała neutralna w konflikcie.

Takie użycie nie opisuje rzeczywistej struktury frakcji lateksów. Za lateksa nie należy więc automatycznie uznawać:
- przypadkowej osoby krytykującej chodnikowców,
- uczestnika pojedynczego transportu, wizyty albo akcji pomocowej,
- twórcy, którego kanał nie został zgłoszony przez Sławka,
- przeciwnika Olgierdano jako postaci Uniwersum a nie jako działacza w sprawie postępowania związanego z Kononowiczem,
- osoby, która nie opowiada się po żadnej ze stron konfliktu.

Po śmierci obu jąder Uniwersum, frakcja przestała funkcjonować jako system zarządzający żywym US17. Określenie „lateks” pozostało jednak w użyciu jako nazwa dawnego zaplecza Mlecznego Człowieka, nadużywany epitet w sporach oraz element folkloru społeczności Szkolnej.

• W 2023 roku Sławek poszukiwał gruntów pod instalację fotowoltaiczną do 1 MW. Informacje o pożyczce wynoszącej około 900 tysięcy złotych i racie około 40 tysięcy miesięcznie pochodziły z wiadomości Kacpra Węgrzynowskiego. W społeczności inwestycję łączono z przychodami uzyskiwanymi dzięki Mlecznemu Człowiekowi.
  Patrz: choroszczański biznesplan Sradka.
• Na fali afery kononopedyjskiej, ekipa chodnikowa mianem „lateksa” określiła także Kononopedię.

• Rafałek
• Antylateksy
• Zlizanie śmietany
• Wojna antylateksowa